حق کمیسیون مشاورین املاک در واقع کارمزدی است که در تمام معاملات ملک و آپارتمان برای مشاوران در نظر گرفته شده و به آنها پرداخت می‌شود. این مبلغ مطابق با مصوبه اتحادیه صنف مشاوران املاک و بر اساس فاکتورهای مشخصی محاسبه و اعلام می شود. اما فرمول محاسبه این مبلغ چیست و بعد از خرید و فروش ملک به چه صورت محاسبه می شود؟ در این مقاله نحوه محاسبه حق کمیسیون مشاورین املاک و همه جوانب مرتبط با آن را با شما به اشتراک می گذاریم. با گروه سرمایه گذاری سورن 22 همراه باشید!

نحوه محاسبه حق کمیسیون مشاورین املاک

در غالب موارد حق کمیسیون املاک به صورت درصدی از قیمت ملک معامله شده تعیین می‌شود. البته در برخی موارد هم ممکن است آن را به صورت مبلغ ثابت تعیین کنند. درصد حق کمیسیون مشاوران عموما بین ۱ تا ۵ درصد از قیمت ملک معامله شده است، اما ممکن است در موارد خاص بیشتر یا کمتر از این محدوده باشد.

به عنوان مثال، در صورتی که ملک قیمت بالایی دارد یا از ویژگی خاصی برخوردار است، حق کمیسیون می تواند بیشتر از ۵ درصد باشد و روی آن ممکن است اینطور توافق شود. حق کمیسیون مشاوره املاک به طور معموا از طرف فروشنده به مشاورین املاک پرداخت می شود؛ با این حال این احتمال نیز در برخی معامله های وجود دارد که طرف های معامله اینطور توافق کرده باشند که خریدار ملک هم بخشی از مبلغ تعیین شده را پرداخت کند. اگر مبلغ حق کمیسیون مشاورین املاک توسط خریدار ملک پرداخت شود، غالبا به عنوان بخشی از هزینه‌های خرید به شمار می رود و به قیمت نهایی ملک اضافه خواهد شد.

نکته شایان توجه این است که حق کمیسیون املاک فقط مختص خرید و فروش نیست و در فرایند رهن و اجاره نیز تعیین و پرداخت می شود. در این صورت، حق کمیسیون در غالب موارد توسط هر دو طرف پرداخت خواهد شد به این معنا که هم مالک و هم مستاجر بخشی از حق کمیسیون را به مشاورین املاک پرداخت می کنند. گاهی مبلغ حق کمیسیون رهن و اجاره ملک مبلغ یک ماه اجاره است.

در کل، حق کمیسیون مشاورین املاک، مبلغ آن و شیوه پرداخت تا حد زیادی توافقی است و می تواند در معامله های مختلف متفاوت باشد. این نکته را نیز در نظر داشته باشید که مبلغ حق کمیسیون مشاورین املاک باید با توجه به قوانین موجود تعیین شود و در عین حال در قرارداد معامله به صراحت قید شود.

نحوه محاسبه حق کمیسیون مشاوران املاک (خرید و فروش)

تعرفه حق کمیسیون مشاوران املاک به طور سالانه توسط اتحادیه صنف مشاوران املاک تعیین می شود. حق کمیسیون 1403 برای خرید و فروش املاک در تهران به این صورت محاسبه می شود:

«تمام قراردادهای ملکی ملزم به پرداخت حق کمیسیون هستند که رقم آن معادل ۰.۵ درصد از ارزش ملک معامله شده است. ۰.۲۵ درصد از این مقدار را فرد خریدار ملک و ۰.۲۵ درصد را فروشنده ملک می بایست به مشاور املاک بپردازند. لازم به ذکر است که به حق کمیسیونی که محاسبه و تعیین شده، مالیات بر ارزش افزوده نیز اضافه می شود که مبلغ آن را نیز هر دو طرف خریدار و فروشنده باید پرداخت کنند. مالیات بر ارزش افزوده در سال ۱۴۰۳،  ۹ درصد است.

به طور ملموس تر اگر بخواهیم بگوییم ملکی که به مبلغ 2 میلیارد تومان فروخته می‏‌شود، حق کمیسیونی برابر با 10 میلیون تومان است که سهم هر یک از طرفین خرید و فروش 5 میلیون تومان محاسبه می شود. مبلغ 5 میلیون تومان هم در 9 درصد مالیات ضرب می شود و رقم حاصل که 450 هزار تومان است به پنج میلیون اضافه می شود. این مبلغ حق کمیسیون هر یک از طرفین است که می بایست به مشاور املاک پرداخت شود. 

بد نیست بدانید که قبلا مشاوران املاک حق کمیسیون را بر اساس تعرفه رسمی اعلام شده محاسبه و دریافت نمی کردند. با این حال و مطابق با ابلاغیه سال 1399 که توسط اتحادیه صنفی مشاوران املاک تهران صادر شد، روش محاسبه اعلام شده و قرار شد بر همین اساس حق کمیسیون مشاوران املاک تعیین شود.

نحوه محاسبه حق کمیسیون مشاوران املاک (اجاره)

مشاوران املاک برای قراردادهای اجاره ملک هم حق کمیسیون دریافت می کنند و مبلغ حق کمیسیون برای اجاره ملک هم فرمول خود را برای محاسبه دارد به این ترتیب که ۲۵ درصد از مبلغ تعیین شده برای اجاره ماهیانه به عنوان حق کمیسیون دریافت می شود. البته این نکته را در نظر بگیرید که ملک ممکن است فقط اجاره ماهانه داشته باشد، رهن + اجاره ماهانه داشته باشد یا فقط مبلغ رهن را داشته باشد. 

1.به این ترتیب اگر هیچ مبلغی به عنوان رهن یا همان پول پیش در نظر گرفته نشود، 25% از مبلغ اجاره در 9 درصد مالیات ضرب شده و حق کمیسیون مشخص می شود. به عنوان مثال اگر مبلغ اجاره ماهیانه 4 میلیون تومان در نظر گرفته شود، حق کمیسیون به این صورت محاسبه می شود:

25 درصد از 4 میلیون تومان که یک میلیون تومان است ضرب در 0.09 که 90 هزار تومان می شود و مبلغ کمیسیون یک میلیون و 90 هزار تومان است که به مشاور املاک پرداخت خواهد شد. 

2. در قراردادهایی که صاحبخانه فقط مبلغی را به عنوان پول پیش دریافت می کند و به اصطلاح خانه رهن کامل است، مبلغ می بایست به اجاره تبدیل شود. فرمول تبدیل رهن به اجاره هم به این شکل است که هر یک میلیون تومان رهن در ۳۰ ضرب می شود. وقتی مبلغ اجاره به دست آمد 25 درصد از آن را محاسبه و در 9 درصد مالیات ضرب می کنیم تا .مبلغ کمیسیون مشخص شود. مثال زیر را ببینید:

در صورتی که مبلغ رهن کامل یک آپارتمان 100 میلیون تومان باشد، حق کمیسیون به این صورت است:

100 در 30 هزار ضرب می شود که مبلغ نهایی 3 میلیون تومان است. 25 درصد از 3 میلیون تومان یعنی 750 هزار تومان در 9 درصد مالیات ضرب می شود که مبلغ آن 67500 تومان است. در نهایت مبلغ کمیسیون مشاورین املاک برای اجاره در این مثال 817 هزار و پانصد تومان است.

3. در صورتی که ملک هم پول پیش (رهن) و هم اجاره ماهانه داشته باشد که نحوه محاسبه حق کمیسیون مشاوران املاک ساده است. ابتدا مبلغ رهن به اجاره تبدیل و بعد با مبلغ اجاره جمع می شود.  ۲۵ درصد عدد به دست آمده حق کمیسیون مشاور املاک است که باید با ۹ درصد مالیات بر ارزش افزوده جمع شود. به عنوان مثال اگر در قرارداد مبلغ 40 میلیون تومان پول پیش و ۱ میلیون تومان اجاره تعیین شده باشد، حق کمیسیون مشاور املاک به این ترتیب محاسبه می شود:

40 در 30 هزار ضرب شده و مبلغ یک میلیون و دویست هزار تومان به دست می آید. یک میلیون و دویست به همراه اجاره بها دو میلیون و دویست تومان است که 25 درصد آن مبلغ 550000 تومان است و 9 درصد از این مبلغ 49500 تومان است. در نهایت حق کمیسیون مشاوران املاک در این مثال 599500 تومان است.

تخلف مشاوران املاک در تعیین و دریافت حق کمیسیون

نحوه محاسبه حق کمیسیون مشاوران املاک فرمول مشخصی دارد که از سوی اتحادیه تعیین می شود. در صورتی که با دریافت مبلغی بیشتر از این میزان مواجه شدید، می‌توانید از طریق اتحادیه صنف مشاوران املاک شهرتان از فردی که مرتکب تخلف شده است شکایت کنید.

این نکته را نیز مد نظر داشته باشید که مشاوران املاک می بایست بابت مبلغی که از طرفین معامله دریافت می کنند رسید بدهند و مبلغ را در قرارداد قید کنند. سمت دیگر قضیه هم این است که حق کمیسیون مشاوران املاک یک حق قانونی است که می بایست از طرفین معامله دریافت شود. در صورتی که یکی از طرفین این مبلغ را پرداخت نکند امکان پیگیری و شکایت وجود دارد.