این حالت که همگی توقع داریم بعد از هر اتفاق بزرگ سیاسی یا اقتصادی ناگهانی قیمت کالاهای مصرفی و غیرمصرفی بالا برود برای همه ما آشناست. این موضوع به ویژه در امر مسکن نگران کننده است که به عنوان یکی از مهم ترین دارایی های زندگی هر خانواده ای به شمار می رود. در سال های اخیر که به دلیل تورم بالا عملا پس انداز کردن برای خرید مسکن معنای خود را از دست داده و به همین دلیل بازار پیش فروش به ویژه پیش فروش ملک منطقه 22 رونق زیادی یافته است. در واقع بسیاری از خانواده ها پیش خرید خانه را تنها راه خانه دار شدن شان می دانند. 

در این میان خبری هم منتشر شده مبنی بر این که شاهد جهش قیمت در حوزه مسکن بوده ایم. وبسایت خبری جهان صنعت نیوز در خبری از جهش ناگهانی قیمت مسکن گفته است.

علل اصلی جذابیت ماندگار مسکن

یکی از علل اصلی جذابیت بالای بازار مسکن، این است که گزینه‌های سرمایه‌گذاری قابل اطمینان در ایران محدود است. بازار سهام با نوسانات بالا، نبود بازار بدهی قوی، محدودیت‌های سرمایه‌گذاری خارجی و عدم توسعه بازارهای مالی مدرن دیگر عللی هستند که باعث شده اند خانوارها ترجیح دهند منابع خود را در بازاری نسبتاً امن و ملموس مانند مسکن سرمایه‌گذاری کنند.

 کمبود ابزارهای مالی جایگزین، فشار مضاعفی بر تقاضای مسکن وارد می‌کند و همین ساختار بازار را از تعادل طبیعی خارج کرده است.

موضوعات داغ اجتماعی نیز به جذابیت مسکن دامن زده‌اند. بسیاری از خانوارها، به ویژه طبقات متوسط، خرید مسکن را به عنوان نوعی پس‌انداز بلندمدت می بینند. آنها به جای نگهداری پول نقد یا سپرده‌های بانکی که تحت تاثیر تورم تضعیف می‌شوند، سرمایه‌گذاری در زمین و ساختمان به عنوان راهکاری برای حفظ ارزش دارایی‌ها انتخاب شده است.

این الگوی رفتاری، در دوره‌هایی که نرخ سود بانکی واقعی منفی می‌شود یعنی زمانی که سود کمتر از نرخ تورم است، شدت بیشتری می یابد.

بازار مسکن در سال های اخیر علاوه بر کارکرد مصرفی و سرمایه‌گذاری، به عرصه‌ای برای فعالیت‌های سفته‌بازانه تبدیل شده است. انتظارات تورمی، کمبود فرصت‌های سودآور در سایر بازارها و ریسک‌های سیاسی باعث شده بخشی از سرمایه‌های سرگردان به بازار مسکن هجوم بیاورند و تقاضای غیرمصرفی را افزایش دهند.

با وجود این روند، هم شاهد افزایش قیمت‌ها هستیم و هم چرخه‌های رونق و رکود تندتری را در بازارمسکن. در این شرایط دسترسی طبقات پایین‌تر به مالکیت مسکن سخت شده است.

نابرابری منطقه‌ای در بازار مسکن

تجزیه و تحلیل داده‌های استانی نشان می‌دهد که کشش درآمدی تقاضای مسکن در استان‌های مختلف ایران تفاوت محسوسی دارد. در استان‌های پررونق و کلان‌شهرهایی مانند تهران، اصفهان و شیراز، تقاضای مسکن نسبت به تغییرات درآمدی بسیار حساس‌تر است.

استان‌های محروم‌تر در مقابل، افزایش درآمد اثر محدودتری بر تقاضای مسکن دارد. این شکاف منطقه‌ای، به افزایش نابرابری در بازار مسکن و تشدید شکاف طبقاتی دامن زده است.

 آینده بازار مسکن چطور خواهد بود؟

با توجه به شرایط فعلی اقتصاد ایران، از جمله نرخ بالای تورم، نوسانات بازار ارز، ضعف بازارهای مالی جایگزین و استمرار بی‌ثباتی اقتصادی، پیش‌بینی می‌شود که مسکن همچنان یکی از جذاب‌ترین دارایی‌ها برای سرمایه‌گذاری باقی بماند.

با این وجود، رشد بی‌رویه قیمت‌ها در برخی مناطق و کاهش قدرت خرید خانوارها می‌تواند رکود در بخش مسکن به ویژه در بازار واحدهای گران‌قیمت را تشدید کند.